Ellipse
$iatImgAlt
BLOG

Effectiever leren door (digitaal) formatief toetsen

Bij toetsing denk je vaak aan het afnemen van examens met als doel te certificeren of diplomeren. Dit wordt wel summatief toetsen genoemd. Naast summatief toetsen kennen we ook formatief toetsen. Hierbij wordt door middel van feedback de ontwikkeling en groei van de deelnemer gestimuleerd. Deze blog gaat in de op verschillende aspecten die bepalend zijn voor de leerresultaten en de voordelen van digitaal formatief toetsen.

$iatImgAlt

Wat is formatief toetsen?

Formatief toetsen is vooraf of tussentijds toetsen, om te kijken welke onderdelen de cursist wel of niet beheerst. Het doel is om het leerproces vorm te geven. Op die manier kan het geleerde uiteindelijk optimaal in de praktijk worden toegepast (transfer).

Omdat formatieve toetsen zijn bedoeld om de voortgang van de cursist in beeld te brengen, worden deze toetsen vaker afgenomen dan een summatieve toets. Alleen door regelmatig te testen, krijg je een goed beeld van de ontwikkeling van de kandidaat.

Bij formatieve toetsen zit je bovendien niet vast aan een vaste normering, wat voor velen het toetsen leuk maakt. Voor veel opleiders, docenten en cursisten is dat een groot voordeel. Daarnaast kan formatieve toetsing bijdragen aan goede leerprestaties.

Welke aspecten zijn bepalend voor de leerprestaties?

  • De training of opleiding is relevant als deze aansluit op het niveau van de cursist. Deze kan de opgedane kennis direct toepassen in het werkveld.
  • De cursist voelt zich tijdens de training of opleiding in toenemende mate bekwaam en zelfverzekerd om het geleerde toe te passen.
  • Cursisten vinden de training kwalitatief goed en hebben vertrouwen in de capaciteiten van de trainer.
  • De organisatie stimuleert dat het geleerde in de praktijk wordt toegepast.

De toegevoegde waarde van formatieve toetsing

Bij de eerste drie aspecten is formatieve toetsing van toegevoegde waarde. Drie specifieke toepassingen hiervan zijn: 0-meting, oefenopgaven en feedback. We lichten deze drie manieren kort toe, deels met voorbeelden uit digitale toetsing.

1. 0-meting

Met een 0-meting voorafgaand aan de training of opleiding, breng je het beheersingsniveau van de kandidaat in kaart. Op basis hiervan kun je de cursusinhoud aanpassen of de groepssamenstelling veranderen. De kans is hierdoor groter dat de training relevant is voor de deelnemer en het geeft hem of haar ook meer zelfvertrouwen om het geleerde daadwerkelijk toe te passen. Daarnaast ervaart de kandidaat de training sneller als positief, omdat deze aansluit op zijn of haar niveau. Zie onderstaand praktijkvoorbeeld van de effecten van een 0-meting.

Praktijkvoorbeeld 0-meting – taaltraining Engels

Voorafgaand aan een taaltraining Engels wordt in kaart gebracht op welk niveau de cursist zit, zodat de groep opgedeeld kan worden naar niveau. Stel er zijn vier cursisten, die allen een 0-meting ondergaan. De meting bestaat uit spreekvaardigheid, waarbij met een digitaal toetssysteem filmfragmenten worden aangeboden. De cursist reageert hierop via een webcam, waarna de opnames worden beoordeeld door de docent.

Uit deze meting komt naar voren dat 2 deelnemers op B1 niveau zitten en 2 op niveau C1. Op basis van deze meting worden 2 (!) aparte groepen gemaakt. Dit is wellicht duurder maar erg functioneel. Iedereen krijgt hiermee de training die past bij zijn/haar niveau. De kritieken na de training waren dan ook lovend en het taalniveau van het Engels ging als een speer omhoog.

2. Oefenopgaven

Door oefenopgaven krijgen studenten vertrouwen in zichzelf, wat positief kan bijdragen aan het beeld ten aanzien van de kwaliteit van de opleiding. Vooral in het geval van vaardigheden, loont het de moeite om oefenen te stimuleren. Neem ook onderstaand praktijkvoorbeeld over het opstellen van een balans.

Praktijkvoorbeeld oefenopgaven – een balans opstellen

Tijdens lessen Bedrijfseconomie wordt de vaardigheid ‘het opstellen van een balans’ op de proef gesteld. Via digitale toetsing is het mogelijk voor studenten om dit te oefenen. Doordat de oefenvragen in het digitale systeem staan, ontstaat er bij herhaling van de oefening een nieuwe toetssamenstelling. Dit gebeurt net zo lang totdat de cursist zich voorbereid voelt. De oefenvragen kunnen zelf worden beoordeeld aan de hand van een gegeven voorbeeldantwoord. De antwoorden zijn pas zichtbaar na afronding van de toets.

$iatImgAlt

3. Feedback

Door formatief te toetsen krijgt de kandidaat achteraf te horen welk niveau hij of zij beheerst. Ook worden specifieke verbeterpunten kenbaar gemaakt.

Wanneer je bepaalde competenties beheerst, zorgt dat voor zelfvertrouwen. Ook geeft het je richting voor het vervolg. Je weet welke zaken je nog onvoldoende beheerst en waar je de focus op moet leggen.

Vooral digitale toetsing kan de verstrekking van feedback relevant zijn. Na het toetsmoment hoort de kandidaat direct welke leerdoelen hij/zij beheerst en welke niet.

Waarom digitaal formatief toetsen?

Digitale toetsing biedt meer mogelijkheden voor formatief toetsen. Typerend voor digitale toetsing is de diversiteit aan toetsvormen. Denk aan een toets waar een cursist aan de hand van film- en geluidsfragmenten vragen beantwoordt. Hiermee kun je ook attitudes en competenties in kaart brengen, zoals opvattingen over hoe je het beste kunt communiceren, iets verkopen of leidinggeven.

Digitale toetsing vergemakkelijkt tevens toetsen. Denk aan een simpele verspreiding van vragen en de mogelijkheid om feedback te geven op het juiste moment.

Conclusie

Formatieve toetsing is van meerwaarde om het leerresultaat en transfer te vergroten, deelnemers te motiveren en nog meer maatwerkopleidingen en trainingen te maken.

Opleiding, training en examinering binnen het bedrijfsleven is uiteraard een kostbare en tijdsintensieve aangelegenheid. Het is van belang om deze inspanningen gericht vorm te geven én daarbij ook de deelnemers gemotiveerd te houden.

Zeker als je formatieve toetsing combineert met summatieve toetsing, resulteert het in een beter examenresultaat! Digitale toetssystemen kunnen ook voor formatieve toetsing van groot nut zijn. Het maakt toetsing haalbaarder en relevanter. Wanneer start jij met formatieve toetsing?

Volg ons op LinkedIn en blijf altijd op de hoogte van de ontwikkelingen rondom digitaal toetsen.

 

Decor

Meer weten?

Wil je meer weten over het effectief leren door (digitaal) toetsen?

Neem dan contact met ons op via 013 – 528 63 63 of stuur een email naar info@citrusandriessen.nl.